هدف اصلی این تحقیق ارزیابی قابلیت های کارآفرینانه در بین مالکان کسب وکارهای خانوادگی است با سابقه فعالیت در بازار بین المللی است .جامعه آماری عبارت است از کلیه سازندگان و انبوه سازان صنعت ساختمان در استان تهران دارای کسب و کارهای خانوادگی فعال در سطح بین المللی، که از بین آنها 70 نفر به صورت تصادفی ساده به عنوان نمونه انتخاب شدند. ابزار تحقیق، پرسش نامه استاندارد سنجش ویژگی های شخصیتی کارآفرینان ایرانی کردنائیج و همکاران (1386) با 95 گویه و در مقیاس لیکرت بود. محاسبه ضریب آلفای کرونباخ برای مؤلفه-های مورد استفاده در پرسشنامه تحقیق نشانگر سطح قابل قبول پایایی ابزار تحقیق بود. تحلیل اطلاعات با استفاده از نرم افزار آماری SPSS26 انجام شد. یافته ها نشان داد که پاسخگویان این تحقیق به علت سابقه سنی، همچنین سابقه کار و فعالیت در بازار بین الملل و سطح تحصیلات بالا، در سطح مطلوبی از قابلیت کارآفرینی به ویژه در زمینه مرکز کنترل درونی، نیاز به موفقیت بیشتر، ریسک پذیری متعادل و سلاست فکری قرار دارند. از طرفی، نتایج نشان داد که سطح برخورداری پاسخگویان از مؤلفه های چالش طلبی، رویاپردازی و عملگرایی در کمترین حد نسبت به بقیه قرار داشته است. به ‏طور کلی نتایج نشان داد که وضعیت کلی قابلیت کارآفرینانه 86/32 درصد پاسخگویان در سطح مطلوب می باشد. این نتایج بیانگر اهمیت برخورداری از قابلیت های کارآفرینانه در سطح مطلوب برای مالکان کسب-وکارهای خانوادگی است که لازم است در برنامه های وزات خانه های متولی توسعه کسب وکار، ارائه آموزش مرتبط مورد توجه قرار گیرد.

امروزه یکی از دغدغه های کلیدی سیاستگذاران کشور کمک به توسعه و بهبود وضعیت کسب و کارهای نوپا با هدف گسترش نوآوری و رشد اقتصاد محلی و ملی است. اما دو نکته حایز اهمیت در این میان وجود دارد. اول اینکه چه اجزایی باید در کنار هم قرار گیرند تا یک زیست بوم تشکیل و کار خود را به بهترین نحو انجام دهد و دوم انکه چارچوب ارزیابی این زیست بوم ها چگونه باید باشد تا بتوان فعالیت بازیگران این زیست بوم را مورد بررسی قرار داد. ازاین رو هدف این پژوهش یافتن چارچوبی برای ارزیابی بهتر زیست بوم کسب و کار های نوپا و کمک به اقتصاد محلی است. بدین منظور در این پژوهش پس از بررسی پیشینه تحقیق و با استفاده از مطالعات کتابخانه ای، چارچوب اولیه طراحی و از طریق مصاحبه با خبرگان و متخصصین مربوطه، چارچوب نهایی تعدیل و در استان بوشهر به صورت موردی پیاده سازی شد. چاچوب نهایی با 7 مولفه اصلی و 68 شاخص تایید شد. بررسی نتایج حاصل از پرسشنامه ها در خصوص وضعیت زیست بوم کسب وکارهای نوپای بوشهر نشان می دهد که میانگین هیچ کدام از مولفه های اصلی موجود در چارچوب نمره بالایی ندارد و تنها مولفه فرهنگ کمی از حد متوسط بالاتر بود که این نشان از اهمیت بالای این مولفه در چارچوب پیشنهادی دارد.

هدف از این پژوهش شناسایی مولفه های فضای کسبوکار با رویکرد تجارت بصری در کسب وکارهای نوپا میباشد. این پژوهش از لحاظ هدف کاربردی، از نظر ماهیت اکتشافی و از نظر روش گردآوری داده ها کیفی و با روش داده بنیاد انجام شده است. در مرحله اول با بهرهگیری از مبانی نظری، پیشینه تحقیق و مصاحبه نیمه ساختاریافته به استخراج مفاهیم پرداخته شد. در مرحله مصاحبه، تیم مشارکتکننده متشکل از خبرگان دانشگاهی و مدیران کسب وکار میباشد که به روش نمونه گیری هدفمند و به شیوه گلوله برفی انتخاب شدند. فرآیند جمع آوری داده ها تا جایی ادامه پیدا کرد که محقق به مرز اشباع نظری در مصاحبه 17 ام رسید و مفاهیم مرتبط با پدیده موردنظر تکراری شده و مطلب جدیدی اضافه نشد. سپس با استفاده از روش داده بنیاد به کدگذاری مفاهیم استخراج شده پرداخته شد. پس از آن سپس اعتبارپذیری و اعتمادپذیری یافته های تحقیق مورد بررسی قرار گرفت. نتایج پژوهش نشان داد عوامل فضای محیطی پویا، کیفیت احساس برانگیز، کیفیت کالبدی فضای کسب وکار و کیفیت بصری از عوامل علّی محسوب می شوند. پاسخ دهی محیطی و کیفیت ادراکی ذهنی از عوامل زمینه ای محسوب می شوند. سطح برانگیختگی بیش ازحد، نوع کسبوکار دیجیتال و سازوکارهای حاکم بر کسبوکار از عوامل مداخله گر محسوب می شوند. سرمایه گذاری جسورانه در تجارت بصری و استخدام طراح بصری از راهبردهای فضای کسب وکار با رویکرد تجارت بصری در کسب وکارهای نوپا محسوب میشوند. پیامد توسعه کسب وکار، ارتقای رضایتمندی مشتری و مدیریت بهینه کسب وکار خواهند بود. لذا پیشنهاد می گردد عناصر بصری را در فضای کسب وکار پیوند داده و از طریق نمادها در اذهان ایجاد خاطره بصری نمود.

هدف از این پژوهش شناسایی مولفه های فضای کسب وکار با رویکرد تجارت بصری در کسب وکارهای نوپا می باشد. این پژوهش از لحاظ هدف کاربردی، از نظر ماهیت اکتشافی و از نظر روش گردآوری داده ها کیفی و با روش داده بنیاد انجام شده است. در مرحله اول با بهره گیری از مبانی نظری، پیشینه تحقیق و مصاحبه نیمه ساختاریافته به استخراج مفاهیم پرداخته شد. در مرحله مصاحبه، تیم مشارکت کننده متشکل از خبرگان دانشگاهی و مدیران کسب وکار می باشد که به روش نمونه گیری هدفمند و به شیوه گلوله برفی انتخاب شدند. فرآیند جمع آوری داده ها تا جایی ادامه پیدا کرد که محقق به مرز اشباع نظری در مصاحبه 17م رسید و مفاهیم مرتبط با پدیده موردنظر تکراری شده و مطلب جدیدی اضافه نشد. سپس با استفاده از روش داده بنیاد به کدگذاری مفاهیم استخراج شده پرداخته شد. پس از آن سپس اعتبارپذیری و اعتمادپذیری یافته های تحقیق مورد بررسی قرار گرفت. نتایج پژوهش نشان داد عوامل فضای محیطی پویا، کیفیت احساس برانگیز، کیفیت کالبدی فضای کسب و کار و کیفیت بصری از عوامل علّی محسوب می شوند. پاسخ دهی محیطی و کیفیت ادراکی ذهنی از عوامل زمینه ای محسوب می شوند. سطح برانگیختگی بیش ازحد، نوع کسب وکار دیجیتال و سازوکارهای حاکم بر کسب وکار از عوامل مداخله گر محسوب می شوند. سرمایه گذاری جسورانه در تجارت بصری و استخدام طراح بصری از راهبردهای فضای کسب وکار با رویکرد تجارت بصری در کسب وکارهای نوپا محسوب می شوند. پیامد توسعه کسب وکار، ارتقای رضایتمندی مشتری و مدیریت بهینه کسب وکار خواهند بود. لذا پیشنهاد می گردد عناصر بصری را در فضای کسب وکار پیوند داده و از طریق نمادها در اذهان ایجاد خاطره بصری نمود.

امروزه توسعه خوشه های کسب و کار جایگاه مهمی در سیاست های اقتصادی بسیاری از کشورهای در حال توسعه ایفا می کند. این پژوهش با هدف طراحی الگوی رشد کسب وکارهای نوپا از طریق شبکه سازی کارآفرینانه انجام شد. مورد مطالعه، خوشه کسب وکار عسل در استان اردبیل بود. این پژوهش کیفی با روش نظریه بنیانی انجام شد. جامعه آماری تحقیق، دست اندرکاران خوشه کسب وکار مورد مطالعه، شامل کارآفرینان و تولیدکنندگان، بازایابان و صادرکنندگان عسل در استان اردبیل بود. نمونه گیری به صورت هدفمند صورت گرفت و جمع آوری اطلاعات از طریق مصاحبه های نیمه ساختارمند انجام شد. اطلاعات مستخرج از مصاحبه ها به شیوه کدگذاری چندمرحله ای تحلیل شد. یافته ها در چارچوب الگوی پارادایمی تدوین شد. اینها شامل شرایط علی (نوآوری در محصول، تبلیغات و بازاریابی، آموزش و ترویج، ویژگی منطقه و رضایت مشتری)، شرایط واسطه ای (تامین و تسهیل مالی، برنامه ریزی و تدوین راهبرد ها، توسعه و تعامل نهاد های پشتیبان، ایجاد بازار داخلی و خارجی و برگزاری رویدادها و جشنواره ها)، شرایط زمینه ای (ارتباطات و تعاملات سازنده تولید کنندگان، زیرساخت ها و توانمندسازی نیروی انسانی، بهره برداری از مزیت رقابت پذیری، نظارت مبتنی بر استاندارد و تامین منابع)، راهبردها ( تنوع افزایی و بسته بندی، توزیع و بازاریابی، هم افزایی صنفی تولیدکنندگان، دسترسی به خدمات و فناوری جدید) و پیامدها (توسعه شبکه های کسب وکار عسل، توسعه و ترویج پرورش زنبور عسل، انتقال دانش و فناوری جدید، افزایش انگیزه و انسجام در خوشه کسب وکار.

هدف: شناخت فرآیندهای مرحله گذار از نوپایی به مقیاس پذیری کسب وکار و رفع موانع پیش روی آن، موفقیت یا شکست کسب وکار نوپا را تعیین می کند. لذا پژوهش حاضر با هدف مفهوم پردازی تفسیری ساختاری موانع گذار از نوپایی به مقیاس پذیری کسب وکار انجام شده است. روش: این پژوهش از لحاظ هدف کاربردی و با توجه به ماهیت آن جزء تحقیقات آمیخته (کیفی-کمی) از نوع متوالی-اکتشافی و بر اساس گردآوری داده ها از نوع تحقیقات توصیفی و اسنادی-میدانی می باشد. جامعه موردمطالعه شامل کلیه مطلعان کلیدی، از قبیل اعضای هیأت علمی گروه های کارآفرینی دارای رزومه و سابقه مرتبط، صاحبان کسب وکارهای نوپای در مرحله گذار و کسب وکارهای مقیاس پذیر موجود، مربیان، کارشناسان و برنامه ریزان سازمان های ذی ربط در زیست بوم کسب وکارهای نوپای کشور می باشد. در این پژوهش از سه روش تحلیل محتوای مبتنی بر استقرا، تحلیل تفسیری ساختاری و تحلیل میزان نفوذ و میزان وابستگی بهره گرفته شد. یافته ها: نتایج موجب شناسایی 12 مانع برای گذار از نوپایی به مقیاس پذیری کسب وکار شد که پس از تحلیل در 7 سطح طبقه بندی شدند. همچنین میزان نفوذ و میزان وابستگی آن ها در طیفی از تأثیرگذاری مستقل، پیوندی و درهم تنیده تا وابسته مشخص گردید. نتیجه گیری: موانع گذار از نوپایی به مقیاس پذیری کسب وکار به ترتیب سطوح شامل ضعف در تحلیل و پویش مداوم محیطی، ضعف در تعیین هدف و استراتژی متناسب، ضعف در بازنگری و تدوین برنامه بازاریابی، مشکلات تیمی و ضعف های رهبری و مدیریتی مؤسس، ضعف در بهسازی ارزش پیشنهادی، ضعف در پایه گذاری و شکل دهی به ساختار، ضعف در سرمایه های هنجاری و فرهنگی درون تیمی، ضعف در ایجاد قابلیت های مالی متناسب و کاهنده هزینه، ضعف در فرآیندهای یادگیری تیمی و توانمندساز، ضعف در زیرساخت ها، فرآیندها و فناوری های متناسب، ضعف در آمادگی بلوک های ذهنی افراد برای تغییر، ضعف در انتخاب زمان مناسب برای مقیاس پذیری شد. پژوهش حاضر مجموعه ای از موانع گذار از نوپایی به مقیاس پذیری کسب وکار را شناسایی و تحلیل کرده است که می تواند به عنوان یک راهنما با رویکردی مرحله ای برای کسب وکارهای نوپا عمل کند تا درصد گذار موفق را افزایش دهد. همچنین، یافته های این مطالعه می تواند دستاوردها و راهکارهای مناسبی را برای سیاست گذاران، برنامه ریزان، مدیران و متولیان زیست بوم کسب وکارهای نوپای ایران به همراه داشته باشد

این پژوهش با هدف تأثیر مهارت های اکتشافی تیم مؤسس بر پیشرفت فرآیند ایجاد کسب وکار نوپا صورت گرفته است. روش پژوهش بر حسب هدف، کاربردی و از لحاظ رویکرد کّمی است. روش جمع آوری داده ها همبستگی و با استفاده از ابزار پرسش نامه محقق ساخته انجام شده که در اختیار 210 نفر در 101 تیم مؤسس در شرکت های فناور مستقر در پارک های علم و فناوری شهر تهران قرار گرفت. روش تحلیل رگرسیون سلسه مراتبی نیز با استفاده از نرم افزارSPSS25 صورت گرفته است. نتایج نشان می دهد که مهارت های پرسش گری و مشاهده گری تیم مؤسس، بر پیشرفت فرآیند ایجاد کسب وکار تأثیرگذار است. بررسی تأثیر تعدیل گر درجه تازگی ایده نیز نشان می دهد که مشاهده گری، به ویژه زمانی که نوآوری ایده پائین است، پیشرفت فرآیند ایجاد کسب وکار را تقویت می کند. این نتایج بینش های ارزشمندی در جهت فهم رشد فرآیند ایجاد کسب وکار برای محققان و کارآفرینان ارائه می دهد

هدف: پژوهش حاضر با هدف شناسایی عوامل موثر بر پویایی مدل کسب وکار متاثر از کووید-19 در شرکت های دانش بنیان نوپا مستقر در استان کرمانشاه انجام شد. طرح پژوهش/ روش شناسی/ رویکرد: پژوهش از نظر هدف کاربردی و دارای رویکرد کیفی است. داده ها با استفاده از مصاحبه های نیمه ساختارمند با خبرگان کلیدی مطلع و با روش قضاوتی و گلوله برفی، تا دستیابی به اشباع نظری داده ها (19 نفر) گردآوری شدند. برای تجزیه وتحلیل داده ها از تحلیل مضمون فرایند شش مرحله ای استفاده گردید. یافته ها: عوامل موثر بر پویایی مدل کسب وکار در 624 کد، 64 مضمون پایه، 15 مضمون سازمان دهنده فرعی، و 5 مضمون سازمان دهنده اصلی قرار گرفتند. این 5 مضمون عبارت اند از: عوامل مرتبط با بازار هدف؛ عوامل مرتبط با منابع؛ عوامل مرتبط با فرایندهای مالی؛ عوامل مرتبط با آمیخته بازاریابی؛ و عوامل مرتبط با ذی نفعان در شرکت دانش بنیان نوپا. ارزش/ اصالت پژوهش: نتایج پژوهش کمک می کند که عناصر مفهومی و چارچوب نوینی برای پویایی مدل کسب وکار شناسایی شود تا شرکت های نوپا بتوانند بر چالش های ناشی از همه گیری کووید-19 و محدودیت های آن غلبه کنند. بدین ترتیب، بینش جدیدی برای شرکت ها، برنامه ریزان، و سیاست گذاران فراهم می گردد.

هدف و مقدمه: کسب وکارهای نوپا و نوآور امروزه از مهم ترین عوامل اشتغال زایی و خلق ثروت برای کشورها محسوب می شوند. برای توسعه کسب وکارهای نوپا و نوآور نیاز به وجود منظومه ای جامع و اثربخش متناسب با ماهیت و نیازهای آنها هست. روش شناسی: پژوهش حاضر با هدف ارایه مدل منظومه ای کسب وکارهای نوپا و نوآور با رویکرد کیفی فراترکیب انجام شده است. لذا، در این پژوهش به بررسی مقالات و گزارش های موسسات مشاوره معتبر پرداخته شده است. یافته ها: نتایج نشان داده که مدل منظومه ای کسب وکارهای نوپا و نوآور شامل ده عنصر کلیدی تیم بنیان گذار، سیاست گذاری و قانون گذاری، منابع مالی، بازار و رقبا، ایده ها، متغیرهای کلان، بسترهای مشهود و نامشهود، استقرار شرکت های بزرگ، فرهنگ کارآفرینانه و مدیریت استعدادها می شود. ابعاد و شاخص های مرتیط با هر یک از عناصر کلیدی در یافته های پژوهش ارایه شده است. بحث و نتیجه گیری: به منظور ایجاد یک منظومه کسب و کارهای نوپا و نوآور متغیرهای کلان و خرد باید درنظر گرفته شوند از جمله اینکه ثبات محیطی به ویژه ثبات اقتصادی و سیاسی، داشتن چشم انداز برای کسب وکارهای نوپا و نوآور در سطح حکمرانی، سیستم قضایی قدرتمند که توانایی نظارت بر فعالیت ها و جلوگیری از فساد را داشته باشد الزامی است. فراهم کردن بسترهای فیزیکی و غیرفیزیکی از جمله بستر فناوری و ارتباطات، حمل و نقل و زنجیره تامین، زیرساخت فیزیکی، زیرساخت اولیه، سرمایه اجتماعی و شبکه ها برای فعالیت منظومه ای ضروری بوده تا اجزا و بازیگران آن بتوانند به خوبی با یکدیگر تعامل داشته و فعالیت های یکپارچه خود را انجام دهند. وجود ایده های فراوان و دسترسی به ایده ها و به کارگیری آنان باید در منظومه تسهیل یابد و استقرار شرکت های پیشرو محلی و بین المللی و همچنین شرکت های با سهم بالای تحقیق و توسعه به این امر کمک می کند. حتی در تجاری سازی ایده، همین شرکت ها می توانند مشتریان کسب وکارهای نوپا شوند. ترویج فرهنگ کارآفرینی به ارتقای اعتماد به نفس و تحمل شکست، ریسک پذیری افراد کمک کرده و تشویق بنیانگذاران به ارایه داستان های راه اندازی کسب وکارها به ترویج خویش فرمایی منجر می شود. نگاه ویژه به کارآفرینان و ایجاد موقعیت اجتماعی مثبت، برگزاری رویدادها و کنفرانس های عمومی و تخصصی برای ترویج فرهنگ کارآفرینی بسیار موثر واقع خواهند شد. جذب و مدیریت استعدادها در این منظومه برای پرورش ایده و تجاری سازی از عناصر کلیدی است که باید به ابعاد مختلف آن از جمله استقرار دانشگاه های طراز اول و همکاری با دانشگاه های برتر بین المللی در انتقال دانشجو، جذب نیروی کار مهاجر و ایجاد تنوع فرهنگی، امکان جابجایی نیروی کار میان سازمان های مختلف خارجی و داخلی، ارایه آموزش های تخصصی کارافرینی در هدایت و پرورش افراد مختلف باید مورد توجه قرار گیرند. در سطح سیاست گذاری باید قوانین تسهیل گر و متناسب با نیازها و ماهیت کسب وکارهای نوپا و نوآور در زمینه قوانین کار، قوانین ورشکستگی، حمایت از مالکیت فکری و قوانین تسهیل کننده فعالیت کسب وکار و استمرار آن در بلند مدت در اولویت قرار گیرند. سیاست گذاران با ارایه مشوق ها و مقررات تسهیل گرانه و الزام آور بودن قراردادهای سرمایه گذاری به جذب سرمایه گذارهای مختلف در کسب وکارهای نوپا و نوآور موثر خواهند بود. یکی از نیازهای کلیدی کسب وکارهای نوپا و نوآور منابع مالی است که این منابع یا درونی هستند یا منابع بیرونی. منابع درونی همان منابع خود راه انداز یا منابعی است که خانواده و دوستان بنیان گذار تامین می کنند اما برای منابع بیرونی با ایجاد بسترهای لازم و امنیت سرمایه گذاری و همچنین ارایه مشوق ها و برنامه های مختلف انواع مختلفی از منابع مالی مانند سرمایه گذاری خطرپذیر، فرشتگان، تامین مالی جمعی، منابع بدهی مانند وام های خرد و ارزهای دیجیتال با کارکرد روش های نوین تامین مالی در این منظومه یافت می شوند. در منظومه کسب وکارهای نوپا و نوآور تشکیل تیم های با تجربه و پیشینه های متنوع بسیار حایز اهمیت است از جمله این که ویژگی هاسن، جنس، نژاد، تحصیلات و تجربه پیشین اعضا در موفقیت شکست راه اندازی کسب و کار در این تیم به موفقیت آنها کمک می کند، اگرچه افرادی با پیشینه های مختلف باید دارای مهارت های ارتباطی بالا برای حل تعارض های احتمالی در تیم با این میزان تنوع باشند.

هدف: کسب وکارهای کوچک و متوسط به عنوان عنصری حیاتی در توسعه پایدار و رشد اقتصادی، نقش بسزایی ایفا می کنند. این نوع کسب وکارها، با تأثیر فراوانی در تولید ناخالص داخلی، ایجاد اشتغال، تولید درآمد و کاهش فقر در کشورهای درحال توسعه و توسعه یافته مشارکت دارند. خوشه های کسب وکار به عنوان گروهی از بنگاه های تجاری و غیرتجاری در یک مکان جغرافیایی، با همکاری در تولید محصولات مشابه و مرتبط، ارتباطات عمودی و افقی برقرار می کنند و در بسیاری از موارد همکاری جمعی و اقدامات مشترک دارند.خوشه بندی امکان ایجاد هماهنگی در شبکه های محلی را بین صنایع، دانشگاه ها، و سایر عوامل در یک منطقه فراهم می آورد، تا به مناطق دیگر نسبت به مزیت رقابتی برخوردار شوند. خوشه های کسب وکار به خدمات توسعه کسب وکار نیاز دارند تا بتوانند به بهترین شکل ممکن از پتانسیل ها و امکانات منطقه بهره مند شوند. یک خوشه کسب وکار، نه تنها شامل شرکت ها عضو خوشه ، بلکه سازمان ها، تأمین کنندگان مواد اولیه، پیمانکاران فرعی، خریداران، صادرکنندگان، تأمین کنندگان ماشین آلات، نهادهای مختلف پشتیبان، مشاوران، خدمات عمومی، واحدهای مرتبط به سیستم حمل ونقل و سایر تأمین کنندگان خدمات توسعه کسب وکار را نیز شامل می شود.پژوهش حاضر باهدف ، ارائه الگوی پارادایمی برای بهبود خدمات توسعه کسب وکار در خوشه های کسب وکار انجام شده است. تلاش دارد این سؤال را پاسخ دهد مدل مناسب بهبود خدمات توسعه کسب وکار در خوشه های کسب وکار چگونه است و دارای چه مؤلفه هایی است؟ روش: این تحقیق از نوع هدف، کاربردی و از حیث ماهیت اکتشافی، برحسب روش تحقیق، کیفی - داده بنیاد است. جامعه آماری ، شامل خبرگان، افراد صاحب نظر در زمینه خوشه های کسب وکار و مشاورین مستقر در مراکز خدمات مشاوره کسب وکار سراسر کشور در سال 1401 می باشند. نمونه آماری به روش نمونه گیری نظری هدفمند به تعداد 16 نفر انتخاب شده اند. ابزار اصلی جمع آوری داده ها، مصاحبه های عمیق نیمه ساختاریافته بوده و مصاحبه با مشارکت کنندگان تا حد اشباع نظری ادامه یافته است. علاوه بر مصاحبه ها، از منابع مکتوب نیز استفاده کردیم. همچنین، از مستندات اینترنتی با جستجو در پایگاه های اطلاعاتی و منابع آنلاین، مقالات و مطالب مرتبط با موضوع را بررسی کردیم و از این طریق اطلاعات جدید و به روز را به دست آوردیم. به منظور کسب اطمینان از روایی تحقیق، سعی شد نمونه ای آماری از افرادی باشد که از دانش و تخصص لازم در زمینه تحقیق برخوردارند، همچنین سعی شد مداخله محققین در تحقیق به حداقل ممکن برسد. یافته های مصاحبه های انجام شده بعد از پیاده سازی در اختیار شرکت کنندگان (مصاحبه شوندگان) قرارگرفت تا نظرات خود را درباره صحت و دقّت آن بیان نمایند. و پایایی آن با اجرای روش باز آزمون (82/0) تأیید گردیده است. به منظور تجزیه وتحلیل داده ها از بسته نرم افزاری تحلیل کیفی مکس کیودا 2020 استفاده شد.یافته ها: در این تحقیق، داده های جمع آوری شده از مصاحبه های عمیق نیمه ساختاریافته به سه مرحله کدگذاری تحت عناوین کدگذاری باز، محوری، و انتخابی تحت تحلیل قرار گرفت. در مراحل کدگذاری باز، محوری و انتخابی، 1367 کد خام مرتبط با محورهای اصلی پدیده محوری، عوامل علی، عوامل زمینه ای، عوامل مداخله گر، راهبردهای تأثیرگذار و پیامدهای پیاده سازی مدل استخراج شد. پس از انجام مراحل کدگذاری، 66 مقوله محوری به عنوان مقولات نهایی تائید شدند و در 17 مقوله اصلی جایگذاری شدند. در حوزه پدیده محوری 1 مقوله اصلی و 6 مقوله محوری، در حوزه عوامل علی مؤثر، 2 مقوله اصلی و 5 مقوله محوری، در حوزه عوامل زمینه ای، 4 مقوله اصلی و 16 مقوله محوری، در حوزه عوامل مداخله گر، 5 مقوله اصلی و 16 مقوله محوری، و در حوزه راهبردهای تأثیرگذار، 4 مقوله اصلی و 20 مقوله محوری شناسایی شدند. در زمینه ی پیامدها نیز، 1 مقوله اصلی و 3 مقوله محوری به عنوان مهم ترین مؤلفه های تشکیل دهنده بهبود خدمات توسعه کسب وکار در خوشه های کسب وکار شناسایی شدند.نتیجه: این پژوهش یک مدل پارادایمی برای بهبود خدمات توسعه کسب و کار در خوشه های کسب و کار ارائه کرده است.،نظریه مدل بهبود خدمات توسعه کسب وکار که بر اساس نتایج کدگذاری باز و محوری حاصل شده است، بیان می کند که خدمات توسعه کسب وکار تابعی از شرایط علی، از قبیل وضعیت تقاضا و عرضه خدمات کسب وکار، شرایط زمینه ای از جمله ساختارهای نهادی، عوامل سیاسی و اقتصادی، کارکردهای سازمانی و نهادهای پشتیبان، و شرایط مداخله گر، از جمله شرکت شهرک های صنعتی استان ها، ذی نفعان، نظارت و ارزیابی، ویژگی ها و عملکرد گروه مدیریت توسعه خوشه و اعتمادسازی، اطلاعات و ارتباطات را دربرمی گیرد.